كرد كه به يكديگر دشنام مىدادند يكى به ديگرى گفت : قبّح اللّه وجهك و وجه من يشبهك ؛ خداوند صورت تو و صورت هركس را شبيه توست سياه كند . پيامبر فرمود : يا عبد اللّه لا تقل هذا لأخيك فإنّ اللّه عزّ و جلّ خلق آدم على صورته ؛ اى بندهء خدا اين سخن را به برادرت مگو ، زيرا خداوند آدم را هم شبيه او آفريد ( در واقع تو به همهء انسانها از آدم گرفته تا آخر دشنام مىدهى ) . « 1 » * * * آنگاه امام عليه السّلام دربارهء گروه سوم از راويان اخبار ، مىفرمايد : « سوم كسى است كه حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله شنيده كه در آن به چيزى امر فرموده ، سپس ( در حديث ديگرى ) از آن نهى كرده در حالى كه آن شنونده از اين باخبر نبوده ( كه حكم اوّل نسخ شده و حكم ناسخ جاى آن را گرفته است ) يا از پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله نهى دربارهء چيزى شنيده است كه بعدا به آن امر فرموده ، در حالى كه اين شخص ( از حكم دوم ) آگاه نشده است . به اين ترتيب در حقيقت اين شخص منسوخ را فرا گرفته و حفظ كرده ؛ ولى ناسخ را حفظ نكرده است » ؛ ( و رجل ثالث ، سمع من رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله شيئا يأمر به ، ثمّ إنّه نهى عنه ، و هو لا يعلم ، أو سمعه ينهى عن شيء ، ثمّ أمر به و هو لا يعلم ، فحفظ المنسوخ ، و لم يحفظ النّاسخ ) . مسئلهء نسخ از مسائل مسلّم اسلامى است كه به طور محدود در احكامى در اصل نزول قرآن صورت گرفته است ؛ يعنى در آغاز ، حكمى براى زمان محدودى نازل شده سپس اين حكم برداشته شده و حكم لازم و پايدار به جاى آن نشسته است ؛ مثلا مسلمانان در آغاز ظهور اسلام مأمور بودند به سوى بيت المقدس نماز گزارند اين امر در دوران اقامت پيامبر در مكّه و كمى بعد در مدينه نيز ادامه داشت . اين حكم - شايد به اين دليل كه كعبه در آن زمان به بتكده‌اى تبديل شده بود - هنگامى كه پيغمبر اكرم پايه‌هاى توحيد را محكم ساخت نسخ شد و همهء

--> ( 1 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 110 ؛ بحار الانوار ، ج 4 ، ص 11 .